عبد الحسين نوايى

128

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

گرتين صاحب ادارهء منچستر گاردين و سكرتير كوميتهء ما مىگفت خيلى خوشنود برگشته است و كمال اعتماد بر يگانگى و يك‌دلى ايرانىهاى پاريس خصوصا بختياريها دارد و از وزارت خارجهء اينجا هم اميد دارد كه كم‌كم مطلب را مىفهمند . ولى تا به حال لينچ را نديده‌ام . ولى ان شاء اللّه دوشنبهء آينده او را خواهم ديد و كوميته قبل از افتتاح پارلمان منعقد مىشود . امروز يك خبر موحشى رسيده است . ولى از طرف روتر و از راه پطرزبورغ و تا به حال هيچ دليلى بر حقيقت آن نرسيده و آن اين است كه مستبدين بيشتر تبريز را فراگرفته‌اند و مليتهاها را شكست فاحشى داده . ولى مشكل مىدانم اين خبر صحيح باشد . و الا مخبر ما كه در تبريز است البته خبر مىفرستاد . ان شاء اللّه مثل بعضى تلگرافات روتر ، كه پيش ازين رسيده است ، دروغ باشد . دربارهء صور اسرافيل رأى مخلص را جويا شده بوديد . به نظر مخلص اين - طور سخت نوشتن در خصوص شاه در احوال حاضره فائده ندارد و سبب مضرت باشد . هرچه مىگويند راست است . ولى گفتن هرحقيقت مصلحت نباشد و مىترسم كه اين نسخه در دست بعضى از درباريها بيفتد و آنها به شاه نشان بدهند و بگويند كه مشروطه‌خواهان راضى نمىشوند الا به قلع و قمع شما . پس محال است با ايشان فكر مصالحه بكنيد . و بايد آنها را دشمن جانى خود بدانيد و هيچ مسامحه نكنيد اين است فكر مخلص به طريق اجمال . خدا كند كه اين نسخهء صور اسرافيل با وجود حسن‌نيت مؤلف ثمرهء تلخ ندهد . مطلب ديگر اين است كه درين اواخر شخصى مشروطه‌خواه ميرزا شيخ على نام در پطرزبورغ و مسكو خوب حمايتى از مشروطيت ايران مىكرد و ، از قرارى كه يكى از مخبرهاى روزنامه‌هاى انگليس محرمانه به مخلص نوشته بود ، نطقهاى او اثر خوبى كرده . حالا همان شخصى كه حقيقة دوست ايران است تلگراف كرده است كه حكومت روس مىگويد اين شخص كه به قول خودش مجتهد و از كربلا